ความงามของพระพุทธรูปไม้ตามหลักสุนทรียศาสตร์ - สีลเตโช, พระใบฎีกา นรินทร์ (วารสารพุทธปรัชญาวิวัฒน์; Vol 6 No 1 (2022): January-June 2022, 2021)
บทความนี้มีวัตถุประสงค์จะวิเคราะห์ความงามของพระพุทธรูปไม้โดยใช้ทฤษฎีความงามทางสุนทรียศาสตร์ 3 ทฤษฎี คือ ทฤษฎีจิตนิยม วัตถุนิยม และสัมพัทธนิยม มาวิเคราะห์หาความงามของพระพุทธรูปไม้ ผลการวิเคราะห์พบว่า ความงามของพุทธรูปไม้ตามทฤษฎีความงามของปรัชญาจิตนิยม ผู้ที่พบเห็นพระพุทธรูปไม้แล้วจะเห็นความงามไม่เท่ากัน บางคนจะเห็นว่าเป็นพระพุทธรูปไม้มีความงามมาก บางจะเห็นว่างามพอประมาณ บางคนเห็นว่างามน้อย บางคนอาจจะเห็นว่าไม่งาม เพราะความงามขึ้นอยู่กับจิตใจของแต่ละคนเป็นที่รับรู้และชอบหรือไม่ชอบในศิลปวัตถุนั้นความงามของพระพุทธรูปไม้ตามทฤษฎีวัตถุนิยม นั้นแยกเป็น 2 ประเด็น คือ 1)เป็นไม้ที่ได้รับการคัดเลือกมาอย่างดี คือเป็นไม้มงคล 2)ไม้บางชนิดนอกจากจะเป็นไม้มงคลแล้วยังเป็นไม้เนื้อแข็งที่มีความคงทน เพราะความงามนั้นมีอยู่แล้วในตัววัตถุ ความงามตามทฤษฎีสัมพัทธนิยม ความงามที่แท้จริงนอกจากจะเกิดขึ้นจากจิตใจของมนุษย์และความงามที่มีอยู่แล้วในวัตถุแต่ควรจะประความเชื่อด้านศาสนา วัฒนธรรม ประเพณี และในการดำเนินชีวิตของประชาชนในสังคมนั้นๆ ด้วยการวิเคราะห์ความงามทั้ง 3 ทฤษฎีความงามของสัมพัทธนิยมเหมาะที่จะใช้ตัดสินความงามของพระพุทธรูปไม้ เพราะสัมพัทธนิยมเน้นการใช้ความเชื่อด้านศาสนา วัฒนธรรมและประเพณีที่เป็นวิถีชีวิตของแต่ละชุมชุนมาเป็นเกณฑ์หลักในการตัดสินความงามของศิลปะวัตถุนั้นๆ