พระวินัยปิฎกแนวคิดการปกครองแบบธรรมาธิปไตยของพุทธศาสนา - สุปภาโส, พระครูปลัด ทองใบ (วารสารพุทธปรัชญาวิวัฒน์; Vol 6 No 1 (2022): January-June 2022, 2022)
บทความนี้มีวัตถุประสงค์ของการเขียนเพื่อนำเสนอการปกครองในพระวินัยปิฎกเป็นรูปแบบของการปกครองแบบธรรมาธิปไตยในพระพุทธศาสนา ผลการศึกษาพบว่า การปกครองในโลกนี้มีรูปแบบการปกครองอยู่สามระบอบ คือ 1)อัตตาธิปไตย คือการปกครองโดยมีผู้ปกครองสูงสึดคนเดียว 2)โลกาธิปไตย คือการปกครองที่ยึดถือเสียงส่วนมากในการปกครองสูงสุด และ 3)ธรรมาธิปไตย คือ การปกครองที่ถือธรรมะหรือความถูกต้องในการปกครองสูงสุด ซึ่งธรรมาธิปไตยนี้เป็นการปกครองที่พระพุทธเจ้าทรงใช้ปกครองสังคมสงฆ์มาตลอดตั้งแต่หลังจากตรัสรู้และออกประกาศศาสนาและมีผู้ศรัทธาออกบวชตาม แต่ธรรมาธิปไตย เริ่มเป็นรูปแบบเป็นระบอบการปกครองอย่างเห็นได้ชัดก็เมื่อพระพุทธเจ้าทรงบัญญัติ ปาราชิกสิกขาบทที่ 1 เพื่อรักษาธรรมะและรักษาระบอบการปกครองแบบธรรมาธิปไตยให้อยู่คู่กับสังคมสงฆ์ตลอดไป จะเห็นได้จากวัตถุประสงค์หรือเหตุผลในการบัญญัติพระวินัยของพระองค์นั้นเอง